Güneşin yaşamımız için yararlı etkileri olduğunu tartışamayız. Yeryüzüne ulaşan güneş ışınlarının en önemli faydalarını D vitamini sentezi, çeşitli zararlı mikroorganizmaların yok edilmesi, psikolojimiz üzerine olan pozitif etkileri olarak sayabiliriz. Ancak dermatologlar hastalarına güneşten kaçınmalarını ya da sınırlı temasta bulunmalarını öneriyor. Çünkü güneş ışınları deri yaşlanmasının ve düzensiz pigmentasyonun(ciltte lekelenme) başlıca nedeni.

    Bronzlaşma tüm dünyada ve toplumumuzda sağlıklı bir görünüşle ilişkilendirilse de dermatologlar için bronzluğun anlamı deri hasarıdır!

    Güneşe maruz kaldığımızda deri kendini korumak için melanositlerini ve melanosit içindeki pigment hücrelerini büyüterek kendini korumaya çalışır. Sonuç olarak bronzlaşma kendini koruma yöntemidir. Deri ne kadar bronz ise o kadar hasar almış demektir. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki insanların büyük bir çoğunluğu 20 yaşından önceki dönemde daha çok güneş ışınına maruz kalmaktadır. Bu nedenle özellikle çocukluk döneminde güneşe maruz kalmanın zararları çok iyi bilinmelidir. Eğer çocukluk döneminde çocuklarımızın narin ciltlerini koruyacak olursak onları deri kanseri ve çabuk yaşlanma riskine karşıda korumuş oluruz.

    Elektromanyetik radyasyonun kaynağı olan güneşten yayılan ışınlardan UVA ve UVB ışınları deri üzerinde etkili olanlarıdır. UVA(Ultra Viole A) pigmentasyonu artırır, bronzlaşmaya neden olur, cilde nüfus etme gücü yüksektir. Cilde kalıcı zararlar verir. Cilt yaşlanmasının (zamanından önce yaşlanma) temel sorumlusudur. Güneş yanığına yol açmaz ancak deride ciddi zararlar meydana getirir. UVB (Ultra Viole B) ışınları 48 saat içinde bronzlaşmayı aktive eder D vitamini sentezini tetikler. UVB ışını kısa vadede güneş yanığından, uzun vadede cilt yaşlanmasından ve bazı cilt kanserlerinin oluşumundan sorumludur. Dudak uçuklarının alevlenmelerini teşvik ederek vücudun immun (bağışıklık) fonksiyonlarını zayıflatır. UVB ışınları yüksek enerji taşır, güneş yanıklarına neden olur.
    Fazla güneşe maruz kalma birçok deri hastalıklarına neden olur. Bunlar;
    - Güneş yanıkları
    - Güneşe karşı aşırı duyarlılık,
    - Deri yaşlanması
    - Pigment lekeleri
    - Cilt kanseri

    Cilt gerçek bir kalkandır. Net bir şekilde sınır çizer ve bariyer olarak rol alır. Vücudumuz UVA ve UVB ışınlarına karşı, bronzlaşma ve en dış derinin (stratum corneum) kalınlaşması gibi doğal savunma mekanizmaları geliştirmiştir. Ancak bu doğal savunma gücü güneşin zararlı etkilerine karşı genel olarak korunmaya yetmez. Hepimiz güneş altında eşit değiliz. Bu tamamen foto tipimize bağlıdır. Foto tipimiz cildimizin, saçımızın rengine, güneş yanıklarına karşı hassasiyetimize ve bronzlaşmaya eğilimimize göre belirlenir.

    GÜNEŞTEN NASIL KORUNMALIYIZ ?
    Güneşin zararlı etkilerine maruz kalmamak için yaşamın her döneminde güneşten korunmak, bunu bir yaşam biçimi olarak benimsemek gerekir. Çocukların, yaşlıların ve açık tenlilerin güneşten korunma konusuna özellikle duyarlı olmaları gerekir. Yaşam boyu aldığımız güneş miktarının %80'ini yaşamımızın ilk 18 yılında alırız. Çocukluk ve ergenlik dönemlerinde oluşan akut ciddi yanıklar, yaşamımızın ileri dönemlerinde oluşacak cilt kanserleri için önemli bir risk faktörü oluşturur. Güneşten korunma yöntemlerinin hiçbiri %100 koruyucu değildir. O nedenle koruyucu yöntemlerin hepsi birden uygulanmalıdır. Bu koruyucu yöntemler şunlardır;
    Sıkı dokunmuş, açık renkli giysiler kullanmak
    Geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü takmak
    Saat 10-16 arası kapalı mekânlarda kalmak
    Güneş banyolarını azaltmak
    Güneşte kalınan sürede fiziksel korunma önlemleri almak (giysi, şapka, şemsiye)
    Güneşten koruyucu dermokozmetik ürünler kullanmak.

    Güneşten koruyucu dermokozmetik ürünlerin hem UVA hem de UVB koruyuculu ve foto tipimize uygun koruma faktörlü olmalarına dikkat etmeliyiz. Doğru ürünleri seçebilmek için sağlık danışmanınıza başvurmamalısınız.

    Güneş koruyucu ürünler ışını emici, yansıtıcı veya dağıtıcı olabilir. Losyon, merhem, jel, sprey, mum gibi değişik formları vardır. Hepsi güneşten korucu faktör(SPF) numarası ile sınıflandırılır. Faktör numarası yükseldikçe koruyuculuk artar. Güneş koruyucu ürünler, güneşe çıkmadan 20 dakika önce uygulanmalıdır. Her 2-3 saate bir yenilenmelidir. Güneş koruyucu ürün kullanmayı alışkanlık haline getirmeliyiz.

    Güneş, kumda %15 karda ise %80 oranında yansımaktadır. Bu nedenle koruyucu ürünler hem güneşli yaz günlerinde hem de bulutlu havalarda kullanılmalıdır. Bulutlu havalarda bile UV ışınlarının %80'i bulutları geçerek bizi etkiler.

    Küresel ısınma ile birlikte artık güneşi daha çok dikkate almalıyız. Güneşin hem düşmanımız hem de dostumuz olduğunu unutmadan tam bir koruma ve iyi bilgilendirme ile tüm yıl boyunca güneş altında eğlenceli günler geçirebiliriz. Sağlıklı ve güneşli günler sizinle olsun.

Eczacı Tülin KORKMAZ