Ceyhan Meslek Yüksek Okul eski müdürü, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Haydar Şengül, küresel ekonomik krizin tarım sektörüne etkilerini değerlendirdiği açıklamasında, son 20-25 yıldır IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü gibi kuruluşların dayatmaları ile şekillenen politikalarla ekonomik ve sosyal olarak zaten kriz içine sürüklenmiş olan tarım sektörünü, küresel ekonomik krizle birlikte daha ağır, daha zor günlerin beklediğini ifade etti. Şengül, "Şüphesiz bu kriz yalnızca finansal bir kriz değildir" dedi.

Tetikleyicisi finansal balonun patlaması olsa da bu kriz tüm sektörleri içine alacak, onları derinden etkileyecek bir krizdir, zira bu balon reel üretim sektörleri ile ilişkilendirilerek şişirilmiş bir balondur. Dünya ekonomisine egemen küresel şirketler aynı zamanda bankalar, yatırım bankaları, finansal şirketlerin de ortakları olduğu, karlarının önemli bölümünü faaliyet dışı finansal yatırımlardan elde ettiği, bu durumun ülkemizin en büyük 500 firması için de geçerli olduğu hatırlanmalıdır" dedi.

Türkiye'nin, bu krizin bedelini en ağır ödeyecek ülkelerin başında geldiğini savunan Şengül, şunları söyledi: "Tarım sektörü de elbette ki bu krizden önemli ölçüde etkilenecektir. Tarım ürünlerinin zorunlu ihtiyaçlar olan gıda ve giyim ihtiyaçlarını karşılayan hammadde niteliğinde ürünler olması itibariyle talep açısından belki otomotiv, dayanıklı tüketim malları, tekstil, inşaat ve turizm sektörleri kadar olumsuz etkilenmeyecektir.

Ancak dış pazarlara yönelik yaş meyve sebze, fındık, kuru üzüm kuru incir benzeri ihraç ürünlerinde bir talep daralması beklenebilir. Olumsuz etkilerden biri, tarım ürünlerini hammadde olarak kullanan sektörlerin kriz gerekçesiyle üreticilerin örgütsüz ve dağınık olmasından da yararlanarak kuracakları baskı ile çiftçi eline geçen fiyatların düşürülmesi olabilir. Asıl olumsuz etki, sektörün tarım dışı sektörlerden aldığı gübre, ilaç, akaryakıt, alet makine gibi girdi fiyatlarının artışı ile yaşanacaktır.

Yine dış finansman desteğine muhtaç olan tarım sektörü üzerinde özel kesimin verdiği krediler büyük bir baskı unsuru olmayı sürdürecektir. Son yıllarda özel kesimin tarım sektörüne verdiği krediler, geleneksel kredi kaynakları olan Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatiflerinin verdikleri ile boy ölçüşecek düzeye ulaşmıştır. Bu kredilerin geri ödemelerinde yaşanacak güçlükler, ipotek olarak kullanılan tarım arazilerinin mülkiyetinin el değiştirmesine yol açabilir.

Şengül, krize karşı alınacak en önemli önlemin, tarımın diğer ekonomik sektörlerden çok daha fazla desteklenmesi olması gerektiğini vurgulayarak, şöyle devam etti: "Bu yolla zaten yıllarca kriz içinde olan, yoksulluğun daha derin yaşandığı ve önemli bir büyüklükte olan kırsal nüfusa nefes aldırılabileceği gibi, kentsel kesimdeki yoksullarla dar gelirli tüketicilerin de kriz altında ezilmeleri kısmen önlenebilecektir.

Ayrıca, tarımın desteklenmesiyle tarımla yatay ve dikey bağları olan sektörlerin de uyarılacağı, tüketim düzeyi düşük olan kırsal nüfustaki küçük bir gelir artışının tüketime yöneleceği için kriz içindeki tarım dışı sektörlere dış piyasalardan daha istikrarlı, daha güçlü bir iç talep yaratarak pazarı canlandıracağı gerçeği de unutulmamalıdır."